Weer een artikel - onder het kopje 'Samenleving' - vol met desinformatie bij het vrtNWS: "Religie niet in opmars bij Gen Z: Wie gelooft, doet dat wel actiever"

In plaats van een foto met jongeren in de kathedraal van Antwerpen
- zoals in het vrtNWS-artikel - geeft deze foto beter weer wat er écht aan de hand is.

Deze 'waarheid' wordt natuurlijk vakkundig door de VRT begraven onder
een lawine van desinformatieve woorden waar kop noch staart aan te krijgen is. 

Hoewel de individuele geloofsbeleving van jongeren afneemt [Men probeert hier de niet-gelovigen te sussen.], stijgt opvallend genoeg het aantal gelovige jongeren dat religieuze diensten bijwoont [Hier is er kennelijk dan toch een zeker gevaar voor de niet-gelovige goegemeente.]. Het sociale en praktische aspect van religie lijkt aan belang te winnen. Dat blijkt uit nieuw onderzoek [met geld van de Vlaamse overheid] van het Jeugdonderzoeksplatform (JOP) naar religiositeit onder jongeren in grootsteden. Volgens de onderzoekers is er dan ook geen sprake van een echte religious revival bij Gen Z.

De voorbije jaren verschenen in de Vlaamse media [vanuit 'katholieke' hoek] opvallende berichten over een religieuze heropleving bij jongeren uit Generatie Z. Steeds meer jongeren zouden opnieuw de weg naar de kerk vinden [Van die heropleving is er geen sprake. Indien er méér jongeren in de kerk zouden zitten, zijn het meestal studenten uit Zuid-Europa en Latijns-Amerika. Onder de autochtonen is de situatie catastrofaal!], zich religieus uiten op sociale media of zich aansluiten bij spirituele gemeenschappen.

Uit recent onderzoek van het Jongerenonderzoeksplatform (JOP) blijkt echter dat dit beeld slechts gedeeltelijk klopt: de secularisering (evolutie waarbij godsdienst geen overwegende invloed heeft op de maatschappij) onder jongeren blijft toenemen [Dit zal natuurlijk doorgaan totdat er niets meer te seculariseren valt.], al ontwikkelen zich wel nieuwe vormen van geloofsbeleving binnen een kleinere, actieve groep.

Deze resultaten komen uit de vijfjaarlijkse JOP-bevraging, waarbij tussen 2018 en 2023 jongeren in Antwerpen, Brussel en Gent werden ondervraagd over religie en levensbeschouwing [Men focust zich dus op de grootsteden.]. Het is het enige onderzoek in Vlaanderen dat deze thematiek op grote schaal opvolgt. De bevindingen tonen een blijvende trend van secularisering. De volgende bevraging is gepland voor 2028.

Toch is er een opvallende nuance. Binnen de groep jongeren die zich wél als gelovig beschouwt – vooral Katholieke, christelijke [?] en moslimjongeren – ziet JOP een toename in het bijwonen van religieuze diensten. "Vooral katholieke en moslimjongeren rapporteren dat ze vaker naar vieringen gaan. Ze geven ook aan meer sociale druk te voelen om hun geloof te beleven, vanuit ouders of leeftijdsgenoten [Dit betreft natuurlijk de islam!]."

Dat lijkt op het eerste gezicht tegenstrijdig: de individuele geloofsbeleving neemt af, maar wie gelooft, doet dat actiever? Volgens godsdienstsocioloog Wim Vandewiele (KU Leuven) is dat echter geen paradox. Hij ziet hierin juist de kenmerken van een post-seculiere tendens: "Religie is niet verdwenen, maar verandert van vorm." [Dat is natuurlijk het minste wat je kan zeggen! Vervolgens gaat het artikel nog een tijdje door met rond de pot draaien. Wij besteden daar verder geen aandacht aan.]

Wat leert het ongefilterde JOB-onderzoek ons? "Facts & Figures: Religieuze beleving bij grootstedelijke jongeren tussen 2018 en 2023"

De meest recente cijfers van de grootstedelijke monitor (2023) tonen aan dat het grootste deel van de jongeren aangeeft niet gelovig te zijn (37,0%). Deze groep wordt gevolgd door de jongeren die moslim zijn (31,9%). Op de derde plaats vinden we de Katholieke jongeren (12,2%), die op de voet worden gevolgd door de jongeren die aangeven christelijk te zijn, maar niet katholiek of protestant (11,2%). Wij vermoeden dat deze groep vooral de jongeren zijn die een christelijke opvoeding hebben gekregen, maar niet zelf praktiserend zijn en de jongeren die eerder cultureel katholiek zijn, maar ook niet praktiserend. De kleinste groepen in onze dataset zijn de vrijzinnige jongeren (5,5%) en de protestantse jongeren (2,2%). De jongeren die aangaven joods te zijn, of een andere religie hadden, werden niet meegenomen in de analyse omdat deze een te kleine groep (samen 4,5% in 2023) vormden om betrouwbare uitspraken over te doen.

Locatie en onderwijsvorm zijn wel relevante verklarende factoren voor denominatie. In Antwerpen is er een grote mix van verschillende religies, met moslimjongeren als grootste groep (36,0%) gevolgd door de niet-gelovigen (30,8%). Antwerpen telt het kleinste aandeel niet-gelovige jongeren in vergelijking met Brussel (32,5%) en vooral Gent (47,2%). In Brussel vinden we het grootste aandeel moslimjongeren in vergelijking met de andere grootsteden (43,6%) en het kleinste aandeel christenen (zowel Katholiek als protestants) (19,2%). Gent heeft het grootste percentage niet-gelovige jongeren (47,2%) en heeft een significant kleiner aandeel jongeren dat zich als moslim identificeert tegenover de andere grootsteden (18,3%). Ook geeft een groter aandeel jongeren in Gent aan christelijk, maar niet katholiek of protestants, te zijn (14,5%).

Ook naar de gevolgde onderwijsvorm zijn er significante verschillen tussen de denominaties. Er is een grote oververtegenwoordiging van niet-gelovige (45%) en vrijzinnige (7,5%) jongeren in het doorstroomonderwijs in vergelijking met het onderwijs met een arbeidsmarktfinaliteit en met een dubbele finaliteit. Daar tegenover staat een grote oververtegenwoordiging van moslimjongeren in richtingen met arbeidsmarkt- of dubbele finaliteit (dubbel: 45,5%; arbeidsmarkt: 54,4%).

De analyses tonen verder aan dat er tussen 2018 en 2023 verschillen opgetreden zijn in de manier waarop jongeren hun religie/levensbeschouwing ervaren. In deze fiche zien we [voor de totaliteit van de (hoofdzakelijk autochtone) jongeren] dalende trends op aspecten die te maken hebben met de individuele religieuze belevingen van jongeren. Zo hechten jongeren in het algemeen minder belang aan hun religie/levensbeschouwing en ze volgen ook minder streng de geloofsregels van hun religie/godsdienst op. Tevens tonen de resultaten dat jongeren in 2023 over het algemeen meer ruimte laten voor twijfel over hun geloof dan in 2018. Samengenomen suggereren deze resultaten dat religie een minder belangrijke plaats is gaan innemen in het persoonlijk leven van jongeren en ze er meer reflectief mee omgaan. Deze tendens doet zich bij alle religieuze denominaties voor.

Tegelijkertijd tonen de resultaten [voor de praktiserende (hoofdzakelijk allochtone) jongeren] aan dat het sociale en praktische aspect van geloof wél aan een opmars bezig is onder jongeren. Katholieke en moslimjongeren geven in 2023 significant vaker aan geloofsdiensten bij te wonen. Beide groepen rapporteren ook hogere scores op ervaren sociale druk rond religieuze overtuigingen.

Kortom, de minimale verschillen met de vorige bevragingen zijn vooral het gevolg van migratie. De groep moslim-jongeren is afhankelijk van de stad groter of bijna groter dan de groep niet-gelovige jongeren. De Katholieken volgen een stuk verderop. Uit alles blijkt dat religie wel degelijk in opmars is!