vrijdag 1 februari 2013

Over het 'herbestemmen' en het 'nevenbestemmen' van kerken...

Kerkfabrieken, centrale kerkbesturen, parochieploegen, dekenale conferenties en stuurgroepen allerhande in Vlaanderen werken momenteel druk aan een toekomstvisie voor hun kerkgebouwen [= een kerk blijft een kerk!]. Daarmee geven ze gehoor aan de oproep uit de conceptnota van de Vlaamse overheid over de toekomst van de Vlaamse parochiekerken. Kerkbesturen moeten tegen eind juni een meerjarenplan bij de stad of gemeente indienen.

Geert De Kerpel, hoofdredacteur van ‘Tertio’, schrijft in zijn editoriaal dat er inzake herbestemming onmiskenbaar een trend is in de richting van pastorale eenheden (federaties en dekenaten), waarbij nog slechts enkele kerken het volledige cultusaanbod [?] behouden. Dat betekent echter niet dat andere kerken per definitie worden gesloten. Ook medebestemming biedt mogelijkheden. “Vandaag wordt voor het eerst in twee eeuwen grondig nagedacht over een krimpscenario [Hoe zou dat komen?]. Van echte herbestemming is op de meeste plaatsen echter vooralsnog geen sprake”.

Het debat over de herbestemming plaatst volgens De Kerpel ook het debat over de toekomst van het kerkelijke leven zelf op de agenda. Kerken zijn niet zomaar gebouwen [Een kerk is het Huis van God!] en vele mensen – ook diegenen die niet kerkelijk zijn - voelen er zich emotioneel mee verbonden. Niet zelden zijn kerken het enige kunsthistorisch waardevolle monument ter plaatse. “Maar wat amper een generatie geleden ondenkbaar was, wordt bespreekbaar. Dat is al heel wat [De Kerpel, een politiek benoemde CD&V-er uit het Gentse, vindt het herbestemmen en nevenbestemmen van kerken dus blijkbaar iets positiefs.]. Onvermijdelijk volgen vroeg of laat ook drastischere stappen. Als het maar goed doordacht gebeurt, opgenomen in een globaal plan (bisdom) en na ruim overleg met alle betrokkenen [Met 'plannen' en 'overleg' kopen we helemaal niets! Wordt er niet meer gebeden of zo?]. En met de moed en het gezag die mogen verwacht van echt leiderschap, burgerlijk en kerkelijk.” [Om kerken te sluiten roept De Kerpel de burgerlijke en kerkelijke overheden op om dus hun 'gezag' te gebruiken. Zachte dwang of erger. De Kerpel staat dus duidelijk aan de kant van de overheid die dus kerken wil sluiten en dat als iets positiefs ziet!]

Eerder werd duidelijk dat het openhouden en onderhouden van alle kerken, tegen de achtergrond van het dalende aantal priesters en gelovigen (nog 5,4% van de Vlamingen gaat wekelijks naar de mis) en de toenemende kosten voor onderhoud, niet langer realistisch is [Wat te denken van sporthallen, voetbalvelden, stadions, zwembaden, culturele centra, bibliotheken, archieven, operagebouwen, theaters, musea etc. die door minder dan 5,4% van de bevolking worden bezocht? En dat op jaarbasis en niet wekelijks! Gaan we die ook allemaal sluiten? Het is overduidelijk dat meer dan 70% van de bevolking wel eens per jaar naar een kerk gaat!].

Burgemeester Mark Vos van Riemst zei op 16 januari 2013 tijdens de studiedag ‘Kerk zoekt toekomst’ dat de beste bestemming van een kerkgebouw nog steeds die als kerk is. Ook indien kerken aan de erediensten worden onttrokken blijven zij eigendom van de gemeenten [Dit klopt niet! De meeste kerken zijn het eigendom van de kerkfabriek of de kerkraad en religieuze ordes. Slechts een minderheid van de kerken is in handen van de gemeenten! Nu zie je hoe die lui redeneren.], die de kosten moeten dragen. Tijdens de studiedag, een organisatie van de Vereniging van Vlaamse Steden & Gemeenten (VVSG) en het Centrum voor Religieuze Kunst en Cultuur (CRKC), werd gezegd dat steden en gemeenten best wat druk op de ketel kunnen zetten opdat verantwoorde keuzen worden gemaakt en er zuinig met schaarse middelen wordt omgesprongen. [Het onderhoud van kerken is een peulschil voor de gemeenten!]

Het weekblad ‘Tertio’, dat deze week een dossier brengt, schrijft dat er in vergelijking met het buitenland in België weinig kerken zijn herbestemd [Omdat onze kerken ook nog allemaal in gebruik zijn.]. Vlaanderen telt 1.850 parochiale kerkgebouwen voor de Katholieke eredienst. Steeds vaker wordt het efficiënte gebruik daarvan in vraag gesteld [Een kerk is er niet om economisch gewin te genereren.]. Elke sluiting of herbestemming roept [terecht] weerstanden op.

Dat werd vooral duidelijk bij de sluiting van de Brusselse Kathelijnekerk. “Dat toont dat mensen betrokken zijn. Zeker in landelijke gemeenten is de kerk vaak het enige gebouw dat ertoe doet”, zegt Niek De Roo, expert van de West-Vlaamse Intercommunale [Brussel als 'landelijke' gemeente! Zelfs daar in de stad kregen ze die kerk bijna niet gesloten omdat de mensen zo protesteerden!]. “Onverschilligheid of verwaarlozing zouden veel erger zijn. Laten we niet de weg opgaan van Frankrijk waar duizenden kerken verkommeren.” [Neen, veeleer sluiten of slopen we ze! Dat is zoals uit angst om te sterven, zelfmoord plegen! EUTHANASIE!] De Roo meent dat de beste realisaties het gebouw intact laten. Ingrepen kunnen best omkeerbaar zijn. “Zij moeten recht doen aan het bijzondere karakter van de ruimte. Niet elke architect kan weg met een kerk. Het is aangewezen ontwerpers aan te wijzen vanuit goede selectieprocedures.” [Het herbestemmen van kerken zal altijd meer kosten dan de kerk kerk laten!]
Bron: KerkNet/Tertio
Uit het Kerkelijk Recht:

Canon 1210 - In een gewijde plaats mag alleen toegelaten worden wat dienstig is voor de uitoefening of de bevordering van de eredienst, de vroomheid en de godsdienst, en is verboden wat niet in overeenstemming is met de heiligheid van de plaats. Wel kan de Ordinaris in afzonderlijke gevallen een ander gebruik toestaan dat niet strijdig is met de heiligheid van de plaats.

Merk op dat deze definitie weinig speelruimte laat voor 'nevenbestemming'.


In verband met 'herbestemming' nog even dit:

Canon 1222

§ 1 Als een kerk op geen enkele wijze nog voor de goddelijke eredienst gebruikt kan worden en de mogelijkheid niet bestaat om ze te herstellen, kan zij door de diocesane Bisschop teruggebracht worden tot een profaan en niet onwaardig gebruik.

§ 2 Waar andere ernstige redenen het raadzaam maken dat een kerk niet langer voor de goddelijke eredienst gebruikt wordt, kan de diocesane Bisschop, na de priesterraad gehoord te hebben, deze terugbrengen tot een profaan en niet onwaardig gebruik, met toestemming van hen die wettig rechten op de kerk laten gelden, en mits het zieleheil er geen enkele schade door lijdt.

"...mits het zieleheil er geen enkele schade door lijdt..."

Merk op dat deze definitie weinig speelruimte laat voor 'herbestemming'.

Het is dan ook vrijwel onmogelijk om legitiem een kerk te nevenbestemmen of te herbestemmen!


CONCLUSIE:

Een kerk is het Huis van God.

Christus woont in het tabernakel!

Het Huis van God verbouwen, leidt tot huisvredebreuk en ergernis bij de gelovigen!

5 opmerkingen:

Anoniem zei

Schandalig hoe partijpolitieke figuren zoals De Kerpel menen te moeten orakelen. Niemand zit op hun mening te wachten.

Anoniem zei

De herbestemming van kerken zal er nooit of te nooit van komen. Typologisch en structureel is een kerkgebouw te specifiek om er iets anders van te maken. Het is te duur, het is te moeilijk, het is niet praktisch. De financiële aspecten van de bouwindustrie maken herbestemming onmogelijk. Ik herhaal: onmogelijk.

Herbestem in wat je maar wil, probleem blijft dat het gebouw verwarmd moet worden, de structuur moet nog steeds onderhouden worden en de gaten in het dak moeten nog altijd hersteld worden – en het is precies de kost van het onderhoud van de bestaande structuur die elk herbestemmingsplan financieel zal kelderen. Het is veel goedkoper een nieuw zwembad te bouwen, in een nieuwe metalen doos, dan een gat in de vloer van een kerk te graven.

Verder, kijk maar naar wat de overheid momenteel met openbare zwembaden, of bibliotheken doet. Het municipaal vastgoed is al decennia lang verwaarloosd. Kijk maar naar het aantal leegstaande winkels of kantoorgebouwen. De commerciële vastgoed markt is in elkaar gestort. Er is gewoon geen nood aan het soort gebouwen waar men een kerk in wil, of kan, herbestemmen.

Elke homo economicus moet twee vragen beantwoorden: Heb ik er nood aan en kan ik het betalen? Het antwoord moet voor beide vragen affirmatief zijn, anders is het een slecht idee.

Anoniem zei

Kan herbestemming als synoniem gebruikt worden voor ricochetschot? Een herbestemde kogel versus een afketsende kogel? Een kogel die na doel geraakt te hebben, een ongecontroleerde richting aanneemt.

Wanneer de kogel door de kerk is, zullen we wel zien.

Als je het mij vraagt, is het verhaal van de herbestemming een rookgordijn om ook de niet-gelovigen te overtuigen 80% van kerken te sluiten. Niet-gelovigen hebben ook hersenen en sommigen gebruiken ze zelfs en die beseffen – ondanks hun ongeloof – dat wanneer je 80% van de kerken sluit je het hart uit de gemeenschap rukt. Er zal in het midden van 80% van Vlaamse dorpsgemeenschappen een verwaarloosd, gevandaliseerd, grootschalig, leegstaand gebouw staan, dat iedereen pijn aan de de ogen doet.

De kerken die na de tweede wereldoorlog gebouwd zijn zullen afgebroken worden. Elk beschermd monument zal er als een witte olifant bij blijven liggen. Nu en dan zal een politicus omgekocht worden om het gemeente budget te verkwanselen en toch iets met die leegstaande kerk te doen.

De sluiting van vele parochies gaat een heel andere uitkomst hebben, dan het gewenste resultaat. Kijk maar naar de schoolstrijden.

Anoniem zei

Bestendig praten over een nieuwe bestemming van de kerkgebouwen is een handig middel om het huidig kerkbezoek nog meer te ontraden.

Anoniem zei

Een Kerk is en blijft het huis van onze schepper. Men kan daaraan niet raken. Van herbestemming kan geen sprake zijn. We moeten ervoor strijden dat ALLE kerken huizen van God blijven en slechts huizen van God blijven.

S.E. Mons. Mario OLIVERI - Vescovo emerito di Albenga-Imperia

S.E. Mons. Mario OLIVERI - Vescovo emerito di Albenga-Imperia

Raymond Kardinaal Burke: ‘We have to judge acts’

Raymond Kardinaal Burke: ‘We have to judge acts’

We Stand In Support of Padre Stefano Manelli

We Stand In Support of Padre Stefano Manelli

Paus Benedictus XVI

Paus Benedictus XVI

Een meditatie over het Heilig Misoffer